Verðbréfaeignir tryggingadeildar Stapa lífeyrissjóðs í árslok 2025, metnar á markaðsvirði, námu rúmlega 448 mö. kr. samanborið við tæplega 416 ma. kr. í árslok 2024. Vægi innlendra skuldabréfa var aukið töluvert á árinu á kostnað innlendra hlutabréfa og erlendra eigna. Það var í takt við fjárfestingarstefnu, sem gerði ráð fyrir að erlendar eignir myndu ekki verða auknar. 

Mesta breytingin var í eignaflokknum veðskuldabréf og fasteignir. Um áramót voru erlend hlutabréf stærsti einstaki eignaflokkurinn sem nemur 30% af heildareignum.

Að teknu tilliti til gjaldeyriseignar þá lækkaði hlutfall erlendra eigna af heildareignum um tæpt 1% á árinu en vert er að benda á að hátt hlutfall skammtímabréfa og innlána er í erlendri mynt.

Tryggingaeignir, sem innihalda áhættuminni eignir, svo sem innlend og erlend skuldabréf og handbært fé, hafa lækkað úr tæplega 61% í 51% á síðastliðnum tíu árum. Ávöxtunareignir sem innihalda áhættumeiri eignir, innlend og erlend hlutabréf ásamt sérhæfðum erlendum eignum, hafa hækkað úr 39% í 49% á sama tíma.

Tryggingafræðileg staða var jákvæð um 4,1% í árslok 2025. Tryggingafræðilega staðan hefur batnað umtalsvert undanfarin tíu ár, en hún var neikvæð um 1,5% árið 2016. Samhliða því að staðan hefur batnað hefur áhættan í eignasamsetningu sjóðsins verið aukin jafnt og þétt.

Á síðustu árum hefur verið lögð áhersla á að auka hlutfall erlendra eigna og dreifingu eignasafnsins. Vægi erlendra hlutabréfa var því aukið verulega á árunum 2017 – 2023 en vegna óvissu á erlendum mörkuðum var ákveðið að halda erlendum eignum óbreyttum á árinu 2025.

Í fjárfestingarstefnu 2026 var tekin sú ákvörðun að draga úr vægi erlendra skuldabréfa þar sem innlend skuldabréf þóttu áhugaverðari fjárfestingakostur a.m.k. tímabundið vegna hárra vaxta innanlands og óvissu um hreyfingar á gjaldmiðlum.

Eignasamsetning Stapa í árslok var í megindráttum í samræmi við fjárfestingarstefnu fyrir árið 2025. Helstu frávik felast í því að vægi sérhæfðra erlendra fjárfestinga og erlendra hlutabréfa var lægra en stefnt var að, á meðan vægi skammtímabréfa og innlána, sem og innlendra hlutabréfa, var hærra en gert var ráð fyrir.

Frávik í vægi sérhæfðra erlendra fjárfestinga skýrist að verulegu leyti af sölu marksjóða á síðari hluta ársins. Andvirði sölunnar var

að mestu leyti haldið í formi erlends gjaldeyris og ráðstafað í skammtímabréf og innlán.

Þá var eignarhlutur í JBT Marel flokkaður meðal innlendra hlutabréfa, þrátt fyrir að teljast erlend eign eftir sameiningu félaganna. Að teknu tilliti til þess minnkar framangreint frávik frá fjárfestingarstefnu

Stapi hóf veitingu íbúðalána til sjóðfélaga árið 2018 en boðið hefur verið upp á verðtryggð lán með föstum eða breytilegum vöxtum. Í kjölfar dóma Hæstaréttar í svokölluðum vaxtamálum haustið 2025 ákvað stjórn að hætta að bjóða upp á lán með breytilegum vöxtum, að minnsta kosti tímabundið þar til annað verður ákveðið. Frá 15. október 2025 hefur sjóðurinn aðeins boðið upp á verðtryggð lán með föstum vöxtum.

Á árinu 2025 var eftirspurn eftir sjóðfélagalánum með mesta móti og stækkaði lánasafn sjóðsins því töluvert á árinu. Alls veitti sjóðurinn 309 ný sjóðfélagalán á árinu og var heildarfjárhæð þeirra rúmir 12 milljarðar. Til samanburðar veitti sjóðurinn 165 ný lán árið 2024 að heildarfjárhæð rúmlega 6 milljarðar.

Þrátt fyrir að lánveitingum á breytilegum vöxtum hafi verið hætt í október voru langflest ný lán á árinu veitt með breytilegum vöxtum eða sem nemur 86% af heildarlánsfjárhæð ársins.

Í lok árs 2025 nam heildarfjárhæð allra útistandandi sjóðfélagalána rúmum 27 milljörðum sem er 6,1% af eignasafni tryggingadeildar. Samsvarandi tölur fyrir árslok 2024 voru rúmir 17 milljarðar og 4,1% af eignasafni.

Meðallánsfjárhæð hækkaði milli ára úr 37 m.kr. árið 2024 í 40 m.kr. árið 2025 en meðalveðhlutfall og meðallánstími stóðu nánast í stað og voru 59% (veðhlutfall) og 32 ár (lánstími).

Nafnávöxtun á árinu 2025 nam um 5,7% samanborið við 11,3% nafnávöxtun árið 2024. Raunávöxtun ársins var um 1,8% samanborið við raunávöxtun upp á 6,3% árið 2024.

Flestir eignaflokkar skiluðu jákvæðri ávöxtun á árinu. Innlend skuldabréf skiluðu hæstri nafnávöxtun eða um 8,2-8,6% en erlend skuldabréf lægstu eða um -0,9% sem að stærstum hluta skýrist af styrkingu krónu á árinu gagnvart bandarískum dollar.

Ávöxtunarframlag var mest af erlendum hlutabréfum (2,0%) og af innlendum markaðsskuldabréfum (1,7%). Ávöxtunarframlag innlendra hlutabréfa var um 0,2% á árinu eftir að markaðir tóku við sér á síðustu mánuðum ársins. Framlag annarra eignaflokka var minna.

Hreinar fjárfestingartekjur tryggingadeildar voru um 24.118 m.kr. á árinu samanborið við fjárfestingartekjur að fjárhæð 42.874 m.kr. á árinu 2024.

Sé horft er til lengra tímabils en eins árs, líkt og eðlilegt er í tilviki lífeyrissjóðs, má sjá að töluverðar sveiflur eru í ávöxtun á milli ára. Viðmið sjóðsins er að skila árlegri 3,5% raunávöxtun. Neikvæð raunávöxtun áranna 2022 og 2023, þá sér í lagi 12,6% neikvæð raunávöxtun ársins 2022, vegur þungt í því að draga niður langtímaávöxtun. Horft til síðustu 5 ára er árleg raunávöxtun 0,9% sem er undir viðmiði. Síðustu 10 árin er ávöxtun einnig undir viðmiði sem skýrist að miklu leyti af lágri raunávöxtun síðustu 5 ára. Helsta skýringin er há verðbólga og lækkun á virði ríkisskuldabréfa vegna hækkandi ávöxtunarkröfu.